گل و گیاه زینتی

:1- شمعدانی معمولی: Geranium hortorum Geraminaceae: تیره شمعدانی انواع مختلفی دارد و از گلهایی است كه سابقه كشت آن در ایران بسیار طولانی است و هر كجا كه آب و هوا اجازه كشت آنرا میداد كاشته می شد . شمعدانی گیاهی دائمی و مقاوم نسبت به سرما و سایه است. شمعدانی معمولی از همه معروفتر و بسیار پرگل و زیبایی می ‌باشد. برگهای آن سبز با حاشیه كرم و رنگین می‌باشد. در زمستان كه تابش آفتاب ضعیف است گل نمی دهند و در تابستان بهتر است درسایه نگهداری شوند. از انواع دیگر شمعدانی كه در ایران كاشته می‌‌شدند می‌توان و شمعدانی بهار هلو كه در تهران بسیار كشت می‌شد‌، شمعدانی عطری كه برگهای زیبا با شیارهای عمیق آن بسیار معطر است و شمعدانی اژدری (Pelargoniumdomesticum) كه كشت آن در بسیاری از نقاط ایران متداول است نام برد. در آخر می توان به شمعدانی پیچ Pelargonium peltatum كه برگها در این نوع نسبتاً پهن و گیاه حالت رونده دارد اشاره كرد.

:2- سوسنLilium longiflorum Liliaceae : تیره گلهای آن بسیار زیبا است و در فصل بهار گل می‌دهد. دارای پیاز و تك لپه‌ای است. پیازها را معمولاً در ماههای آذر و دی در گلخانه‌ها می‌‌كارند .گل آن درشت و به گلهای مختلف زرد، سفید، نارنجی و قرمز است.

:3- بنفشه :Viola Violaceae: تیره شامل گونه‌های بنفشه معطرV.odorata‌، بنفشه فرنگی V.altaica وبنفشه سه رنگ V.tricolor بنفشه V.lutea است. انواع وحشی آن نیز درایران موجود است. گیاهی یكساله و مقاوم به سرما است. در نیمه دوم مرداد ماه بذر آن در هوای آزاد و در بستری از یك خاك سبك كشت می ‌شود در مهر و آبان به محل اصلی برده می‌شود و تا اواسط بهار سال آینده دارای گل می‌باشد و مقاوم است. عملیات به نژادی و دو رك گیری در مورد این گیاه در دنیا بسیار انجام گرفته و بهترین نوع آن نسل اول (F1) است. بدیهی است نسلهای بعدی كیفیت و موغوبیت پایین‌تری دارند . برگهای آن ساده و متناوب و دارای گوشوارك می‌باشند. گلها نامنظم و منفرد، 5 گلبرك، 5كاسبرگ و 5 پرچم و یا مادگی سه برچه‌‌ای دارد.حاوی ماده آلكا لوئیدی ویولین (violine) می باشد.

:4- نرگس: Narcissus poeticus Amaryllidaceae : تیره گیاهی تك لپه‌، پیازی و دائمی است و گلهای آن معطر و زیبا است. در باغهای تاریخی بسیاركشت می‌شده است. واریته‌های آن بسیار زیاد و بسته به درشتی و ریزی گل آن طبقه بندی می‌شوند. دارای گلهای شیپوری شكل به رنگ زرد و یا زرد سفید می‌باشد. تكثیرآ ن بوسیله بذر و پیاز صورت می‌گیرد. گیاهی علفی‌، دائمی با برگهای ساده است و باریك گلهای آن منظم‌، منفرد بوده و در ابتدا در غلافی پوشیده‌اند است. میوه آن بصورت كپسول ( میوه‌ای است كه از تخمدان مركب بوجود آمده و در هر برچه چند دانه تولید می‌شود) بوده دانه آلبومن و محتویات غذایی دانه زیاد دارد.

:5-گل حنا: Impatien balsamina saminaceae گیاهی گلدانی، با گلهای ظریف است كه هرگل آن 5 گلبرگ قرمز حنایی دارد. برگهای آن ظریف و به رنگ سبز روشن است. و این گیاه بوسیله قلمه تكثیر می‌شود. از زمانهای قدیم درایران كشت می‌شده و رنگ صورتی آن نیز موجود است. تكثیر این نوع گل از طریق كاشت بذر نیز به آسانی صورت می‌گیرد.

:6- اختر: Canna generalis Cannaceae :تیره گیاهی است دائمی‌، با ریزومهای ( اندامهای زیر زمینی كه بعضی گیاهان به جای ریشه دارند) قومی روی آن جوانه های درشتی رشدونمو می كند. نسبت به سرمای زیاد حساس است. در تابستان به گل می‌نشیند و گلهای آن به رنگهای سرخ‌، نارنجی‌، زرد است.

7- :میخك:Dianthus cayophyllus Caryopyllaceae: تیره گیاهی است بسیار قدیمی با سابقه طولانی كاشت كه به خاطر گلهایش در سراسر جهان معروف است. هم به صورت شاخه بریده و هم در باغچه ها قابل كاشت است گل آن در رنگهای بسیار متنوع و بسیار پرپر است. انواع وحشی آن نیز در كوهستانهای ایران‌، بیشتر در محلهای سنگی می‌روید. برگهای آن متقابل‌، ساده‌، باریك است و جام گل آن دارای 5 گلبرگ دندانه دار است كه از دو قسمت پهنك (قسمت پهن گلبرگ )و ناخنك ( قمست باریك گلبرگ )تشكیل شده است. تكثیر میخك غالباً از طریق رویشی و توسط قلمه گیری از شاخه های سبزآن صورت می گیرد.

:8- قرنفل: Dianthus barbatus Caryophyllaceae : تیره گلی بسیار زیبا است كه گلهایش رنگ‌های متنوع داشته و در حاشیه‌ها استفاده می‌شود. در ایران از قدیم در باغها كشت می‌‌شده است. نسبت به سرما مقاوم است. بذر آن در تیر و مرداد كشت و نشاها در شهریور و مهر به محل اصلی منتقل می شود.

:9- گل صابونی ( بغدادی) Soponaria officinalis Caryophyllaceae: تیره از این‌رو به آن صابونی می‌گویندكه برگهای آن دارای ماده ساپونینی (Saponin) است و مانند صابون درآب كف می‌كند، در بسیاری از منابع بعنوان یكی ازگلهای اصلی باغها ذكر شده است.

:10-ستاره‌ای : Aster sp Compositeae : تیره دارای گونه های(Variety) بسیار زیاد است. گلهای ریز و ستاره ای شكل به رنگ سفید، آبی و طلایی دارد. روز كوتاه ( گیاهانی كه به كمتر از 12 ساعت نورآقتاب در یك شبانه روز نیاز دارند) و دارای انشعابات متعدد می باشد. تكثیر آن غالباً از طریق كاشت بذر در اوایل اردیبهشت انجام می ‌شود و حدود 5 ماه بعد ازكاشت بذرها به گل می نشینند.

:11- همیشه بهار: Calendula sp. Compositeae :تیره از گلهای پاییزی است و تا اوایل بهار دوام دارد. گلهای آن زرد طلایی است. در باغها‌، در حاشیه‌ها و پای درختان ونیز نزدیك عمارت كاشته می‌شده است.

:12- جعفری:Taget erecta Compositeae :تیره یكی ازگلهای قدیمی است كه از سالها پیش كشت و پرورش آن درایران معمول بوده است. گل بهاره و تابستانه( نشاهای آن در فضل بهار وتابستان به محل اصلی كاشت منتقل می‌شوند. گل بهاره به گلی می‌گویند كه در بهار به گل می‍نشیند) است. بذر آن به طور معمول در اردیبهشت ماه در خزانه ای آماده شده‌، سپس كشت می‌شود. نشا ظرف دو ماه آماده كاشت در محل اصلی است.

:13-آهار:Zinnia elegans Compositeae : تیره بذر آنرا در اردیبهشت ماه در خزانه می‌كارند و در تیر ماه آنرا نشا كار می‌كنند. این گل از گیاهانی است كه بذر آن مستقیماً در محل اصلی یعنی حاشیه‌های گل‌كاری كاشته می‌شود. رشد آن بسیار زیاد است. ارتفاع آن بیش از گلهای دیگر است و در حاشیه‌‌های گل‌كاری باید در جای مناسب كاشته شود .گل آن بسیار زیباست و در باغهای قدیمی بسیار از آن استفاده می‌شده است.

14-:كوكب:Dahlia Compositeae : تیره از گیاهان دائمی است و ریشه های غده ای آن در برابر سرما مقاومت ندارد. رنگ گلها در آن بسیار زیبا و متنوع است‌، خصوصاً در نواحی كوهستانی كه تابستانهای خنك تری دارد. گل آن بسیار درشت و رشد آن قابل ملاحظه است.

:15-كوكب كوهی :Rudbeckia fulgida Compositeae : تیره یك گیاه دائمی با گلها زرد است كه در وسط به رنگ تیره و سیاه می گراید. گلهای كوكب كوهی با ساقه های بلند جلب توجه می‌كند. در آغاز بهار از طریق تقسیم بوته تكثیر می‌‌شود.

:16- رعنا زیبا:Gaillardia Compositea : تیره یك گل زیبای دائمی است. در اواخر خرداد و تقریباً در تمام طول تابستان گل می‌دهد. گلهای آن قرمز، صورتی و زرد است. تكثیر آن به آسانی از طریق تقسیم بوته در بهار انجام می‌گیرد.

:17- داودی:Chrysanthemum morifolium Composite: تیره این گیاه هم بیرونی وهم آپارتمانی می‌باشد. به طور مصنوعی در تمام فصول در گلخانه‌های با تجهیزات كافی به گل می نشیند. یكی از گلهای بسیار مهم است. در باغ ایرانی رایج و متداول بوده است. طرز تكثیر داوودی از طریق ریشه داركردن قلمه‌های انتهایی شاخه صورت می گیرد. قلمه‌ها ی ریشه دار را مستقیماً در گلدانهای مناسب كشت می‌‌كنند. به طور معمول فصل گلدهی آنها پاییز و اوایل زمستان می‌باشد.

:18- نیلوفر:Ipomoea ticolor گیاهی یكساله با گلهای آبی رنگ است. به صورت خودرو هم رشدونمو می‌‌كند . رشد آن بسیار زیاد و ظرف یكماه به ارتفاع 3 متر می‌رسد در تابستان گل می‌دهد. بالاروند و مناسب پرچین‌‌ها و چفته‌‌ها) به غلط به آن آلاچیق می‌گویند( دانش دوست یعقوب‌، باغ ایرانی)( می‌‌باشد .

:19- شب بو: Mathiola chierathus Cruciferae : تیره ریشه‌‌های آن بلند و دارای انواع یكساله و دوساله است. به صورت شاخه بریده وكاشته شده در باغچه‌ها مورد استفاده قرار می‌ گیرد. برگهای آن متناوب و بدون دمبرگ است. گلهای آن منظم و به شكل خوشه می‌باشند. این گل در بهار به گل می‌نشیند. گلهای آن سفید‌، صورتی و بنفش است.

:20- زنبق:Iris hybrids Iridaceae : تیره گیاه ریزوم دار دائمی و مقاوم به سرماست و در ایران كاملاً شناخته شده است. از طریق تقسیم ریزوم در اسفند ماه تكثیر می‌شود . در آغاز فصل بهار به گل می نشیند. انواع وحشی آن نیز در ایران فراوان است. دارای گونه های متعددی بوده و برای زینت در باغها بسیار متداول است . گونه مهم آن I.gernamica كه در عطرسازی از آن استفاده می‌گردد.

:21- زعفران زینتی : Crocus aureus Iridaceae : تیره از طریق كاشت پیاز توپر تكثیر می شود. كشت آن در قدیم بسیار معمول بوده است. دارای گل بنفش خوشرنگ با ارتفاع كم می باشد. درآغاز فصل بهار گلهای زیبای زعفران نمایان می‌گردد.

:22- سلوی ( مریم گلی) :Salvia sclarea Labiatae : تیره گل آن یكساله و دارای ارقام پاكوتاه و پا بلند است. این گلها آن به رنگ قرمز بسیار زیبا و برگهای آن نیز پهن‌، دندانه دار و سبز پررنگ هستند. از گلهای زینتی بسیار زیباست و كشت آن در باغها بخصوص در نقاط سایه دار بسیار معمول و مرسوم بوده است. نشای سلوی در اردیبهشت ماه توزیع و در باغها كشت می شود و تكثیر آن نیز در پاییز از طریق بذر صورت می‌پذیرد.

:23-گل نخود:Lathyrus odoratus Leguminoseae :تیره دارای گلهایی به رنگ مختلف قرمز، بنفش‌، طلایی و غیره است. از طریق بذر تكثیر می شود. كشت آن از قدیم الایام مرسوم بوده و نسبت به سرما مقاوم است و بذر آنرا در پاییز نیز می‌توان كاشت وكشت پاییزه آن نتیجه بهتر می دهد. گل نخود در اردیبهشت و تیر ماه گل می‌دهد.

:24- لاله:Tulipa Lili aceae : تیره لاله یكی از گیاهانی است كه ایرانیان از زمانهای قدیم با آن آشنایی داشته اند. كاسبرگ‌، گلبرگ آن آزاد جامی شكل است، گلها منفرد و از حیث رنگ گونه های مختلف دارند. در بهار به گل می‌رود و گل آن درشت است. به صورت شاخه بریده و كاشته شده در باغچه مورد استفاده قرار می گیرد.

:25- سنبل: Hyacinthus Liliaceae : تیره در اواخر فصل پاییز، پیازهای آن كه از پیش آماده شده اند‌، كاشت می شوند كاشت آن باید در یك خاك سبك صورت گیرد. ازگذشته های بسیار دور در باغهای تاریخی كشت می‌شده است. در اواخر اسفند و اوایل بهار به گل می رود. گلهای آن به صورت خوشه ای معطر آویزان با كاسبرگ وگلبرگ چسبیده و به شكل قیف می باشد 

:26-گل كاغذی: Bougainvillea Nyctaginacaea : تیره بومی برزیل است در ایران فقط در سواحل جنوبی و در فارس كشت می شود. دارای ساقه‌های خاردار و بالا رونده براكته‌ها( شبیه برگ در گیاه است و همان كار برگ را انجام می‌دهد) یا برگه‌های بنفش رنگ می باشد. تكثیر آن از طریق قلمه های چوبی و نیمه چوبی صورت می‌‌گیرد. تقریبا ًدر هر خاكی رشد و نمو می كند و بسیار مقاوم در مقابل بی آبی است. به آفتاب زیاد نیازدارد.

:27- شقایق:Papaver spp Papaveracae : تیره گونه‌های وحشی آن در ایران به صورت خودرو یافت می‌شود. معروفترین آن شقایق سیاه P.orientalis می‌باشد كه بومی ایران است. بیشتر در منطقه البرز یافت می‌شود. دارای ماده ای به نام تبائین (Tebain) می‌باشد. در باغها بعنوان گیاه زینتی كاشته می‌شود. تكثیر آن از طریق تقسیم بوته و كشت بذر در بهار صورت می‌گیرد.

:28-گل ناز:Portulaca grandiflora Protulacaceae : تیره گل ناز یكی از مهمترین گلهایی است كه در باغهای قدیمی كشت می ‌شد و معمولاً برای كاشت آن محل خاصی را در نظر می گرفتند. بذر آن بسیار ریز است. كشت آن بوسیله بذر انجام می شود و شبیه به چمن كاری است. خاك آن باید غنی و خوب باشد. گلهای آن بسیار زیبا، پاكوتاه و به رنگهای قرمز،آبی‌، بنفش‌، سفید، زرد و حنائی است. دارای شاخه‌ها و برگها ی گوشتی است و از طریق قلمه زدن نیز تكثیر می‌‌شود.

:29- پامچال: Primula forrestii Primulaceae: تیره گونه های متعدد آن بومی مناطق سرد و مرطوب بوده. به سرما مقاوم است . فصل گل دهی آن زمستان و اوایل بهار است. بذر آن به سرعت قوه نامیه( زمانیكه بذرهای گیاهی تحت شرایط محیطی نامساعد قرار گیرند‌، فغالیتهای متابولیسمی آنها به حداقل می‌رسد و اصطلاحاً بذرها به خواب می روند و به محض مساعد شدن شرایط جوانه می زنند) خود را از دست می دهد. درختچه بذر تازه باید كاشته شود. گلهای آن به رنگهای بسیار متنوع زرد‌، سفید، ارغوانی‌، بنفش‌، قرمز است.

:30- آلاله: Ranunculus glacialis Ranunculaceae: تیره دارای گلهای زیبا و درشت پرپر، به قطر 4 سانتی متر است. آلاله ایران درجهان شهرت دارد. در غرب ایران می‌روید. دارای گلهایی درشت به رنگ قرمز است. ساقه‌های گلدهنده این گیاه به 25 سانتی متر یا بیشتر می رسد. بذرآن در ماههای تیر و مرداد در محل اصلی كشت می شود گیاهان چند ساله آلاله را در فصل بهار می‌توان از طریق تقسیم بوته تكثیر كرد. میوه آن فندقه است.

:31- تاج الملوك: Aquilegia hybrida Ranunculaceae : تیره گیاهی است دائمی وگلهای آن زینتی است كه در اوایل فصل بهار به گل می رود. این گیاه نیز با سابقه بسیار طولانی در باغهای ایرانی كشت می شده است. از طریق كاشت بذر قابل تكثیر است وبذر آن را در اسفند ماه كشت می‌كنند، سپس در ماههای بعد آنرا گلدانی كرده در باغچه‌ها می‌كارند. این گیاه در برابر سرما كاملا مقاوم است . ساده‌‌ترین روش ازدیاد آن تقسیم بوته‌های چند ساله است. كه در بهار و قبل از شروع فصل رشد و نمو، انجام می‌گیرد.

:32- زبان در قفا:Delphinum Ranunculaceae : تیره گونه‌‌های یكساله و دائمی این گیاه از دیر باز در ایران كاشته می شده است . خوشه‌های گل آن بسیار بلند و گلها درشت و زائده‌ای در قسمت عقب دارند، به همین دلیل به آن زبان در قفا گفته می‌شود. خاك آن بهتر است از نوع سبك باشد. به آفتاب كامل نیاز دارد. گلهای آن به رنگهای سفید‌، آبی و بنفش است. از طریق تقسیم بوته و بذر تكثیر می شود.

:33-گل میمون:Antirrhinum majus Scrophulariaceae : تیره گیاهی است به صورتهای یكساله‌، دوساله و دائمی‌، كه این مساله به نوع آب و هوای هر منطقه بستگی دارد. در نواحی كه زمستانهای بسیار سرد دارد، گل میمون به صورت یكساله كشت می‌شود. در نواحی كه زمستانهایش خیلی سرد نیست ( حداقل درجه حرارت زمستان 10 درجه سانتی گراد)‌،گل میمون تا این درجه سرما را حفظ می‌كند و در سال دوم محصول خوبی می دهد.این گیاه در شرایط مطلوب به صورت دائمی كشت می‌شود. خوشه‌های گل در این گیاه بلند است‌، حتی در بعضی واریته‌ها به یك مترو بیشتر هم می‌رسد. محل آن باید در آفتاب باشد‌، اما به محل سایه آفتاب نیز مقاوم است.

34- :اطلسی : Petunia hybrida Solanaceae : تیره گیاهی است یكساله و دارای ارقام بسیار متعدد. فاصله بین بوته‌‌های اطلسی نباید كمتر از 25 سانتی متر باشد.تكثیر آن با بذر صورت می گیرد. در خاكهای خوب و حاصلخیز و در محل آفتابی رشد و نمو خوبی می‌كند. گلهای آن شیپوری و درشت است.

:35- شاه پسند درختی : Lantana camara Verbenaceae : تیره درختچه‌‌ای كوچك است. در بعضی نقاط كه هوا گرم است و در هوای آزاد می روید. برگهای آن متقابل و دائمی است. گلها به صورت خوشه‌ای به رنگ قرمز و زرد هستند. كه در ابتدای شكفتن زرد رنگ و سپس نارنجی و در آخر قرمز رنگ می‌گردد. در شمال هم كشت آن رواج دارد.

:36- شاه پسند یكساله:Verbena hortensis Verbenaceae : تیره گلهای آن بهاره و تابستانه‌، نسبتاً متراكم و به رنگهای قرمز، بنفش‌، زرد و سفید شبیه شاه پسند درختی است. باید در محل آفتابی كشت شود. با اولین سرمای سخت از بین می رود. از طریق بذر و قلمه تكثیر می شود.